Fotoğraf:
03 Jun 2026, 21:54
Tramp ABŞ seçkilərinə nəzarəti genişləndirməyə çalışır: ştat-ştat irəliləyən strategiya
ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası ölkənin seçki sisteminə federal nəzarəti genişləndirmək istiqamətində addımlar atır. Reuters-in araşdırmasına görə, federal qurumlar artıq ən azı səkkiz ştatda seçki proseslərinə müdaxilə xarakterli fəaliyyət göstərib.
ABŞ Konstitusiyasına əsasən seçkilər tarixən ştatlar və yerli hakimiyyət orqanları tərəfindən idarə olunur. Lakin son aylarda federal agentliklərin seçici məlumatları, səsvermə avadanlıqları və seçki qeydiyyatı sistemləri ilə bağlı artan marağı ciddi müzakirələrə səbəb olub.
Federal qurumlar seçici məlumatları tələb edir
Reuters-in məlumatına görə, Ohayo ştatında Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin (DHS) əməkdaşları bir neçə dairədən seçicilərin qeydiyyat sənədlərini, səsvermə tarixçələrini və digər məxfi məlumatları əldə ediblər.
Franklin dairəsinin seçki direktoru Entoni Uayt bildirib ki, belə müraciətlərlə ilk dəfə qarşılaşıb.
“Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyindən seçkilərlə bağlı zəng almaq bizim üçün çox qeyri-adi idi”, — deyə o bildirib.
DHS seçki saxtakarlığı hallarını araşdırdığını təsdiqləyib, lakin konkret istintaqlar barədə məlumat verməyib.
Səkkiz ştatda oxşar fəaliyyət
Reuters-in araşdırmasına görə, oxşar hadisələr aşağıdakı ştatlarda qeydə alınıb:
Ohayo
Nevada
Kolorado
Missuri
Corciya
Miçiqan
Konnektikut
Arizona
Nevadada Federal Təhqiqat Bürosu (FBI) 2020-ci il seçkiləri ilə bağlı seçici məlumatları tələb edib.
Koloradoda Tramp administrasiyası ilə əlaqəli şəxslər Dominion səsvermə maşınlarına çıxış əldə etməyə çalışıblar.
Missuridə isə Ədliyyə Nazirliyinin nümayəndələri yerli seçki rəsmilərindən səsvermə avadanlıqlarına giriş istəyiblər.
Bir çox hallarda yerli hakimiyyət orqanları bu tələbləri rədd edib.
Ağ Ev federal nəzarəti artırmaq istəyir
Donald Tramp son aylarda dəfələrlə seçkilər üzərində federal nəzarətin genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Administrasiya aşağıdakı təşəbbüsləri irəli sürür:
Seçicilər üçün vətəndaşlıq sübutunun məcburi olması;
Federal seçici bazalarının yaradılması;
DHS məlumat bazalarından istifadə etməklə seçicilərin yoxlanılması;
Seçici siyahılarının genişmiqyaslı təmizlənməsi;
Poçt vasitəsilə səsvermənin məhdudlaşdırılması.
Ağ Ev bildirir ki, məqsəd yalnız ABŞ vətəndaşlarının səs verməsini təmin etmək və seçkilərə etimadı artırmaqdır.
Yerli rəsmilər narahatdır
Bir çox ştat rəsmisi hesab edir ki, bu addımlar federal hökumətin seçki sistemində səlahiyyətlərini genişləndirməyə yönəlib.
Minnesota ştatının dövlət katibi Stiv Saymon bildirib ki, artıq ştatlar federal müdaxilə ehtimalına hazır olmalıdırlar.
“Federal agentlərin seçki məntəqələrinə gəlməsi və ya seçki avadanlıqlarına çıxış tələb etməsi ehtimalını nəzərə almamaq məsuliyyətsizlik olardı”, — deyə o bildirib.
Kolorado ştatında onlarla seçki rəsmisi artıq federal çağırışlar və mümkün reydlərə qarşı xüsusi hazırlıq keçir.
2020-ci il seçkilərinin kölgəsi
Hazırkı araşdırmaların əksəriyyəti 2020-ci il prezident seçkiləri ilə əlaqələndirilir.
Donald Tramp və tərəfdarları həmin seçkilərdə saxtakarlıq olduğunu iddia etsələr də, ABŞ məhkəmələri və çoxsaylı auditlər bu iddiaları təsdiqləyən sübut tapmayıb.
Buna baxmayaraq, Reuters/Ipsos sorğusuna əsasən, respublikaçı seçicilərin 63 faizi hələ də 2020-ci il seçkilərinin saxtalaşdırıldığına inanır.
Konqres seçkiləri ərəfəsində gərginlik artır
Ekspertlər qeyd edirlər ki, federal hökumət seçki sisteminə birdəfəlik nəzarət etməyə çalışmır, əksinə bunu mərhələli şəkildə — ştat və dairələr üzərindən həyata keçirir.
Bütün bu proseslər noyabr ayında keçiriləcək Konqres seçkiləri ərəfəsində baş verir və ölkədə siyasi mübahisələri daha da dərinləşdirir.
Kaliforniya Universitetinin professoru Riçard Hasen hesab edir ki, seçkilərin nəticəsi az fərqlə müəyyən olunarsa, nəticələrə təsir göstərmək cəhdləri istisna edilə bilməz.
“Əgər seçkilərin taleyi bir neçə dairə və ya ştatdan asılı olacaqsa, nəticələrə müdaxilə cəhdləri ehtimalı artacaq”, — deyə o bildirib.
ABŞ-da seçki idarəçiliyi və federal səlahiyyətlərin sərhədləri qarşıdakı aylarda ölkənin ən mühüm siyasi müzakirə mövzularından biri olacaq.
